પંડીત જવાહરલાલ નહેરુ

પંડીત જવાહરલાલ નહેરુ

મોતીલાલ નહેરુથી માંડી રાજીવ ગાંધી સુધી નહેરુ પરીવારની ચાર ચાર પેઢીઓએ દેશ માટે મહાન ભોગ આપ્યો છે. જવાહરલાલ નહેરુ માત્ર દેશનેતા જ ન હતા પણ સમગ્ર વીશ્વમાં સન્માન્ય નેતા હતા. એક તરફ રશીયા-ચીન સાથે થોડા સામ્યવાદી દેશો અને બીજી તરફ અમેરીકા-બ્રીટન અને યુરોપ સહીતના લોકશાહી દેશો એમ બે જુથોમાં દુનીયા વહેંચાયેલી હતી, ત્યારે નહેરુએ તટસ્થતાની નીતી અપનાવી હતી, જે અમેરીકા-બ્રીટનને પસંદ ન હતી. નહેરુની આ તટસ્થતાની નીતીમાં બીજા ત્રણચાર દેશો પણ સામેલ હતા. જવાહરલાલની આ તટસ્થતાની નીતીથી દુનીયાને ઘણો જ લાભ થયો છે.

અમેરીકાની દક્ષીણે ક્યુબા એક નાનકડો સામ્યવાદી દેશ છે. અમેરીકા સામ્યવાદનું કટ્ટર વીરોધી હોવાથી ક્યુબા પર વેપારી પ્રતીબંધો લાદી એને આર્થીક ભીંસમાં લેવાના એ સતત પ્રયત્નો કરતું રહે છે. આથી આ બે દેશો વચ્ચે દુશ્મનાવટ ચાલ્યા કરે છે. છેવટે ક્યુબાના સરમુખત્યાર ફીડેલ કાસ્ટ્રોએ અમેરીકા સાથે લડી લેવાનો નીર્ણય કર્યો, અને અમેરીકા તરફ ફેંકવા માટે મીસાઈલો ગોઠવી દીધી. મદદ માટે રશીયાના નૌકાદળને બોલાવ્યું. આ બધી હકીકતો યુનોમાં અમેરીકાના પ્રતીનીધીએ ફોટા સહીત રજુ કરી સાબીત કરી, અને અમેરીકા પણ યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ગયું. કેમ કે રશીયાનું નૌકાદળ અમેરીકા તરફ આવવા રવાના થઈ ગયું હતું. જો એ અમેરીકાની હદ નજીક આવી જાય તો યુદ્ધની પુરેપુરી શક્યતા હતી. પરંતુ પરીસ્થીતી વણસે તે પહેલાં અમેરીકાના પ્રમુખ કેનેડીએ નહેરુનો સંપર્ક કરી રશીયાના પ્રમુખ ક્રુશ્ચેવ સાથેની એમની મીત્રતાનો ઉપયોગ કરી કંઈક ઉપાય કરવા જણાવ્યું. નહેરુએ ક્રુશ્ચેવને સમજાવ્યા અને એમણે નૌકાદળ પાછું ખેંચી લીધું. દુનીયા ત્રીજા વીશ્વયુદ્ધના ભયંકર સંકટમાંથી ઉગરી ગઈ.

આ પ્રસંગથી પ્રમુખ કેનેડીનું નહેરુ પ્રત્યેનું માન હતું તેનાથી ઘણું વધી ગયું. નહેરુ જ્યારે અમેરીકા ગયા ત્યારે કેનેડીને ત્યાં ભોજન સમારંભ સમયે કેનેડીએ સામેથી જ નહેરુને ભારતને મદદ કરવાની ઑફર કરેલી. ત્યારે નહેરુએ કહેલુંઃ તમારી મદદનો અમે સહર્ષ સ્વીકાર કરીશું, પરંતુ એની સાથે કોઈ પણ પ્રકારની શરતો અમે સ્વીકારીશું નહીં.આ સાંભળી કેનેડી ચુપ થઈ ગયા હતા.

જવાહરલાલ નહરુએ ઈજીપ્ત સાથેની એમની મીત્રતાને લઈને સુએઝ કેનાલનો પ્રશ્ન પણ ઉકેલી આપ્યો હતો. અમેરીકાના કેટલાક પત્રકારોને ચીનની સામ્યવાદી સરકારે લાંબા સમય સુધી કેદ કરી રાખ્યા હતા. તેમને છોડાવવાના બ્રીટન અને અમેરીકાના પ્રયત્નો નીષ્ફળ ગયેલા. અંતે નહેરુના વચ્ચે પડવાથી આ પત્રકારોને મુક્તી મળેલી. આપણા દેશમાં પણ કેરાલામાં સામ્યવાદી સરકારે રબર ઉદ્યોગનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરેલું અને બ્રીટીશ શૅરહોલ્ડરો સાથે વીખવાદ થયેલો. તેઓ રબર ઉદ્યોગનો કબજો છોડતા ન હતા. એનો નીકાલ પણ નહેરુએ જ કાઢેલો.

જો કે પોતાની જેમ બધાને જ પ્રમાણીક અને સરળ માનવાની ભુલ જવાહરલાલે ચીન સાથે કરી. ચીને તીબેટનો કબજો કર્યો. ધર્મગ્રંથો અને ધર્મગુરુઓનો નાશ કર્યો. પછી ભારત પર હુમલો કરી હજારો ચોરસ કીલોમીટર જમીન પચાવી પાડી. ભારત સાથે ભયંકર યુદ્ધ કર્યું.

ભારત-ચીનના આ યુદ્ધ સમયે હું ન્યુઝીલેન્ડના હીન્દી મંડળનો પ્રમુખ હતો. ભારતને સહાય કરવા અમે ન્યુઝીલેન્ડમાં ફંડ ભેગું કર્યું હતું. ૧૯૬૩ના નવેમ્બર કે ડીસેમ્બરમાં ગુજરાતના તે સમયના મુખ્ય પ્રધાન જીવરાજભાઈ મહેતાની ગોઠવણ મુજબ ગુજરાત રાજ્યના ગવર્નરના નીવાસસ્થાને નહેરુ પધાર્યા હતા. એ સમયે ન્યુઝીલેન્ડના આ ફાળાનો ૱ ૧, ૦૦, ૦૦૦ (એક લાખ)નો ડ્રાફ્ટ મેં અર્પણ કર્યો હતો. આ વખતે પાડવામાં આવેલા ફોટામાં એમને જ્યારે વચ્ચે ઉભા રાખવામાં આવ્યા ત્યારે એમણે કહ્યુંઃ ના, વચ્ચે તો ન્યુઝીલેન્ડ હીન્દી મંડળના પ્રેસીડન્ટને જ ઉભા રાખો.

ભારતના આવા એક મહાન સપુતને મારા નમસ્કાર સાથે વીરમું છું.

દયાળભાઈ કેસરી

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s