દેલવાડા સ્મારક (ચાલુ)

રાજમોહન ગાંધીનું વક્તવ્ય દેલવાડા ગામ ખાતે બાંધવામાં આવેલ આ સ્વાતંત્ર્ય સ્મારક દેશની આઝાદી માટે જાનફેસાની કરનાર સૈનીકોના સમર્પણનું દ્યોતક છે.

ભારતની રાજધાની દીલ્હી ખાતે રહેતા રાજમોહન ગાંધીને દેલવાડા ગામ ક્યાં આવ્યું તેની કલ્પના જ નહોતી. એમણે દેલવાડા ગામની ધરતી પર પગ મુક્યો અને એ ધરતીના લોકોનો ગાંધી પ્રત્યેનો પ્રેમ જોયો, ગાંધી પ્રત્યેની ભક્તી જોઈ તેઓ ગદ્ગદીત થઈ ગયા. સત્ય, અહીંસા અને અસહકારનો ગાંધીનો મંત્ર આ દુરનાં ગામડાંમાં પણ કેવો જીવંત છે તે જોઈ ચકીત થઈ ગયા. પછી તેમણે પોતાનું વક્તવ્ય આપ્યુંઃ

દેલવાડા ગામની આજની આ પ્રજાસત્તાક દીનની સભા તથા સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના સ્મારકનું અનાવરણ મારા જીવનના યાદગાર પ્રસંગોમાંનો એક પ્રસંગ બની રહેશે. મારા જીવનની અગત્યની દસ ઘટનાઓમાં આજનો આ પ્રસંગ અવીસ્મરણીય બની રહેશે. જે પ્રદેશના લોકો તેમના પુર્વજોને, પુર્વજોના ઈતીહાસને યાદ રાખે છે, તેમનું ભાવી ઉજ્જવળ છે.

સમગ્ર ભારતમાં રાષ્ટ્રીય ભાવના, રાષ્ટ્રીય ચેતના જાગ્રત કરનારા સૌથી પ્રથમ મહાત્મા ગાંધી હતા. તેથી જ સુભાષચંદ્ર બોઝે તેમને રાષ્ટ્રપીતાકહ્યા હતા. મારામાં તો ગાંધીજીનું રક્ત છે, પણ આપ સહુમાં તો ગાંધીજીનો આત્મા છે. અહીં મારા હાથે આંબાના રોપાની વાવણી થઈ ત્યારે મને એમ થયું કે આઝાદીનું વૃક્ષ વાવનારે પોતાનું લોહી, આંસું અને પરસેવો રેડી એ વૃક્ષને કેવું ઉગાડ્યું છે!

ભારતને સંભાળવું હોય તો, સાચવવું હોય તો, આપણે આપણા આત્માને ઢંઢોળીએ. આ સ્મારકના સ્થાનેથી આપણને રોશની અને ઉર્જા મળી રહેશે.

ભારત છોડોની ચળવળ થઈ. પરંતુ આજે આઝાદીનાં આટલાં વરસ પછી વીપરીત પરીસ્થીતી જોવા મળે છે. વીદેશી એમ્બેસીઓ પર ભારત છોડવા ઈચ્છનારા નાગરીકોની લાંબી લાંબી કતારો દેશની પરીસ્થીતીનું કેવું દુઃખદ ચીત્ર રજુ કરે છે! ભારતનું યુવાધન વીદેશો તરફ ખેંચાય રહ્યું છે! એ આપણને શું સુચવે છે? શું સંદેશ આપે છે?

વીદેશની ધરતી પર ભારતીયોનો વીકાસ થાય છે, પણ અહીં ભારતમાં ભારતીયો પાછળ કેમ રહે છે? સરકાર અને દેશના નેતાઓ માટે આ ચીંતન કરવાનો વીષય છે.

દાંડીમાં એક એવું સ્મારક રચાવું જોઈએ જ્યાંથી દેશ અને દુનીયાને પ્રેરણા મળે, પ્રોત્સાહન મળે, શક્તી અને રોશની મળે. દાંડીનું સ્મારક વીશ્વમાં અજોડ અને અદ્વીતીય બને એવી હું ઈચ્છા રાખું છું. ૪૨ની ચળવળમાં આ વીભાગના લોકોએ બહુ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવી દેશનું ઋણ ચુકવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.

મહાત્મા ગાંધીની હત્યા અને ઈંદીરા ગાંધીની હત્યા એ ભારતની લોકશાહી પ્રણાલીકામાં હીંસક રાજનીતીની પ્રતીતી કરાવે છે. અન્ય સાથે મતભેદ પડતાં તેને મારવાની કે મારી નાખવાની વૃત્તીથી દેશ કદી ઉન્નતી કરી શકતો નથી. વીશ્વમાં ભારત સૌથી મોટો લોકશાહી દેશ છે. ભારતની પ્રજા આજે જે મુશ્કેલીઓમાંથી, યાતનાઓમાંથી પસાર થઈ રહી છે તે ગૌરવ લેવા જેવી બાબત નથી. (વધુ આવતા અંકમાં)

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s