દીવાનજીભાઈ

દીવાનજીભાઈ

પરદેશી કાપડનો બહીષ્કાર અને ખાદીગ્રામોદ્યોગોનો સ્વીકાર એ હીન્દુસ્તાનની આઝાદીની ચળવળમાં એક મહત્ત્વનો કાર્યક્રમ છે. સીમાચીહ્નરુપ કાર્યક્રમ છે. ગાંધીજીએ ચીંધેલ માર્ગે હીન્દુસ્તાનમાં કરોડો લોકોએ પરદેશી કાપડનો બહીષ્કાર કર્યો હતો. વીદેશી વસ્ત્રોની હોળી કરી હતી. પરદેશી કાપડના બહીષ્કારની સાથે સાથે જ હાથે કાંતેલી અને હાથે વણેલી ખાદીનો પુનર્જન્મ થયો હતો. હીન્દુસ્તાનની ગરીબ રાંક પ્રજાને બટકું રોટલો મળે, રોજીરોટી મળે તે માટે આ ડોશીમાનો રેંટીયો, આ ખાદીઉદ્યોગ આશીર્વાદ સમાન નીવડ્યો હતો. આ ખાદીગ્રામોદ્યોગના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે ગુજરાતમાં ખાદીગ્રામોદ્યોગ બોર્ડની રચના કરવામાં આવી હતી. એ સંસ્થાના સંચાલનમાં ગુજરાતના મુખ્ય કાર્યકર્તાઓમાં દીવાનજીભાઈ પણ એક હતા. ખાદીઉદ્યોગને દીવાનજીભાઈએ પાયામાંથી વીકસાવ્યો હતો. વ્યવસ્થીત કર્યો હતો. અહીં કરાડી-મટવાડમાં ૧૬થી વધુ સાળો ચાલતી હતી. દાંડીના વણાટ પરીશ્રમાલયમાં ૧૨ જેટલી સાળો ચાલતી હતી. સામાપુર, આટ અને ઓંજલમાં પણ સાળો ચાલતી હતી. (અમારા ગામ બોદાલીમાં પણ એક સાળ હતી.-ગાંડાભાઈ). સરસ ચાલતી હતી. અહીં રુની ખરીદીથી માંડીને પીંજવું, પુણી બનાવવી, કાંતવું, વણવું, વેચવું ત્યાં સુધી બધું એકદમ વ્યવસ્થીત અને સરસ નેટવર્ક ગોઠવાયું હતું. જે લોકો જન્મજાત વણકર ન હતા તેવા લોકોને વણાટકામની તાલીમ આપી ઉત્તમ વણકર બનાવ્યા હતા. અહીં ૬૦ આંકનું સુતર વણનારા કારીગરો તૈયાર થયા હતા. અહીંની વણાયેલી ખાદી આખા ગુજરાતમાં પંકાતી. ખાદીભંડારોમાં એની ખાસ માંગ રહેતી. એવી પ્રતીષ્ઠા એક સમયે હતી. એવું સુંદર કામ અહીં થતું હતું. એનો જશ દીવાનજીભાઈને જાય છે. એમની પાસે ખાદીકામના જાણકાર, તજજ્ઞ કહી શકાય તેવા નીવડેલા કાર્યકરોનું જુથ હતું. સરસ ટીમ હતી-મીશનરી ઢબે કામ કરનારી ટીમ. એમના જ હાથ નીચે ઘડાયેલા, ટીપાયેલા, તૈયાર થયેલા કાર્યકરોની ટીમ. જેઓ ખાસ ભણેલા નહીં, પણ ટકોરાબંધ કારીગરો હતા, કસબીઓ હતા. ખાદીઉદ્યોગને વીકસાવવા દીવાનજીભાઈએ કાંઠા વીભાગમાંથી અનેક યુવાન કાર્યકર્તાઓને તૈયાર કર્યા હતા. (વધુ આવતા અંકમાં)

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s