આઝાદહીંદ ફોજ(સમાપ્ત)

આઝાદહીંદ ફોજમાં જલાલપોર કાંઠાવીભાગના યુવાનો સુભાષબાબુને ગાંધીજીની સાથે કેટલીક બાબતોમાં મતભેદો હતા તે સાચું, પણ તેઓ ગાંધીને બરાબર ઓળખતા હતા. એટલે તેઓએ ગાંધીને રાષ્ટ્રપતી’ ‘ફાધર ઑફ નેશનકહ્યા હતા. અને ગાંધીજી પણ તેમને માનથી જોતા.

આપણા કાંઠાવીભાગની પ્રજા ઘણી જ સાહસીક, મહેનતુ અને દેશપ્રેમી છે. આપણા વીભાગના પરદેશની સફર કરનારા લોકોનો અભ્યાસ કરીશું તો જણાશે કે જે જમાનામાં આજનાં જેવાં વાહનવહેવારનાં અદ્યતન સાધનો ન હતાં, સગવડો ન હતી, ત્યારે પણ આપણા વીભાગના ભાઈઓ નોકરીધંધાર્થે દેશવીદેશમાં ગયા હતા. ને ત્યાં ઠરીઠામ થયેલા.

સુભાષબાબુએ જ્યારે સીંગાપોરમાં આઝાદ હીંદ ફોજની સ્થાપના કરી ત્યારે આપણા વીભાગમાંથી ગણ્યા ગાંઠ્યા ભાઈઓ સીંગાપોરમાં હતા. આ બધા ભાઈઓ પોતાની પત્ની અને બાળકોને દેશમાં મુકીને પરદેશ ગયા હતા. સુભાષબાબુએ આઝાદ હીંદ ફોજની ઘોષણા કરી ત્યારે તેમાં અનેક હીંદીઓ જોડાઈ ગયા.

આપણા વીભાગમાંથી

1. કાનજીભાઈ દાજીભાઈ દેલવાડા

2. કેશવભાઈ છીમાભાઈ દેલવાડા

3. ગોવીંદભાઈ દાજીભાઈ       દેલવાડા

4. મગનભાઈ દયાળભાઈ       અલુરા

5. લલ્લુભાઈ સોમાભાઈ        અલુરા

6. સુખાભાઈ નાનભાઈ ભીનાર

7. નાનાભાઈ વાલાભાઈ નીમળાઈ

8. મકનભાઈ ભીખાભાઈ નીમળાઈ

આ યુવાનોએ જુદાં જુદાં સ્થળોએ લશ્કરી તાલીમ લીધી હતી. આ દેશાભીમાની યુવાનો દશ મહીના સુધી આરેખાન પર આગલી હરોળની બટાલીયનમાં હતા.

૧૯૯૬માં અમે કાનજીભાઈની રુબરુ મુલાકાત લીધી હતી. ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે ૧૯૪૪માં રંગુનથી બેંગકોક સુધી આઝાદ હીંદ ફોજ ચાલતી આવી હતી. અમારી સાથે ૨૦૦ જેટલાં બહેનો પણ ફોજમાં હતાં. આરેખાનમાં બ્રીટીશ લશ્કર અમારી સામસામે થતાં ભાગી ગયું હતું. ૧૯૪૫માં સુભાષચંદ્ર બોઝ રાત્રે આઠ વાગે વીષ્ણુ મંદીરમાં આવ્યા હતા, અને દરેક સાથે હસ્તધુનન કર્યું હતું. ૧૯૪૫માં જ એક વીમાન અકસ્માતમાં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું. તે હીંદુસ્તાનની મુક્તીનાં સ્વપ્નોને મનમાં જ ભંડારીને આ દુનીયામાંથી વીદાય થઈ ગયા. તેઓ જીવતા હોત તો સ્વરાજ્યનો રંગ કંઈક જુદો જ હોત. તેમના અવસાન પછી આઝાદ હીંદ ફોજની પ્રવૃત્તી મંદ પડી ગઈ.

કાનજીભાઈનો લશ્કરી પોશાકમાં સજ્જ ફોટો અને ટોપી અમારી પાસે સુરક્ષીત છે. આઝાદ હીંદ ફોજના સૈનીકો બનતાં ચાર વરસ અને આઠ માસ સુધી આ યુવાનો કુટુંબ સાથે સંપર્ક નોતા કરી શક્યા. આ યુવાનોની હયાતી વીષે શંકાકુશંકા હતી. પણ બીજું વીશ્વ યુદ્ધ પુરું થયા પછી તેઓ સ્વદેશ પાછા ફર્યા, ત્યારે તેમના કુટુંબીઓની આંખોમાં જ નહીંં, સમસ્ત ગામની આંખોમાં પણ લાગણીનાં પુર ઉમટી આવ્યાં હતાં. ગૌરવનો ભાવ હતો.

આઝાદી મળ્યાને આજે ૫૮ જેટલાં વરસો વહી ગયાં છે, છતાં ભારત સરકારે એમની કદર કરી નથી. નથી એમની વીધવાઓને પેન્શન મળ્યું. ભારત સરકારે આઝાદ હીંદ ફોજના સૈનીકોને પેન્શન મળે તે માટે દીલ્હીમાં ખાતું તો ખોલ્યું છે, પણ દીલ્હીની જાહેરાત આપણા ગામડાંઓ સુધી ક્યાંથી આવે? એટલે આ આઠેય ભાઈઓ પેન્શનથી વંચીત રહ્યા છે. જો કે આ યુવાનો પેન્શન મળશે તે ગણતરીથી ફોજમાં નહોતા જોડાયા. પણ માભોમની મુક્તી માટે, માભોમનું ઋણ અદા કરવા માટે જોડાયા હતા. એમને, માભોમની એમની લાગણીને સલામ!

મેઘાણીભાઈ યાદ આવે છે. એમણે ગાયું હતુંઃ

એની ભસ્માંકીત ભુમી પર ચણજો આરસખાંભી,

એ પથ્થર પર કોતરશો નવ, કોઈ કવીતા લાંબી,

લખજો ખાખ પડી આંહી, કોઈના લાડકવાયાની.

લખજો ખાખ પડી આંહી કોઈના લાડકવાયાની.

કદમ કદમ બઢાયે જા

(આઝાદ હીંદ ફોજનું કુચ ગીત)

કદમ કદમ બઢાયે જા ખુશી કે ગીત ગાયે જા,

યહ જીંદગી હૈ કૌમ કી, તુ કૌમ પર લુટાયે જા….કદમ.

તુ શેરે હીંદ આગે બઢ, મરને સે ભી તુ ન ડર,

આસમાં તક ઉઠાકે સર, જોશે વતન બઢાયે જા….કદમ

તેરી હીંમત બઢતી રહે, ખુદા તેરી સુનતા રહે,

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s